Opis
Historia i pochodzenie substancji
Aceton został odkryty w 1832 roku przez chemików Justusa von Liebiga i Jean-Baptiste’a Dumas. Powstał w wyniku destylacji octanu wapnia. Wtedy nazwano go „acetonem” od łacińskiego słowa „acetum” (ocet).
Na początku XX wieku aceton produkowano z drewna. Proces ten był powolny i drogi. W czasie I wojny światowej opracowano nową metodę fermentacji bakteryjnej. Użyto bakterii Clostridium acetobutylicum. To pozwoliło produkować aceton na masową skalę.
Dziś aceton wytwarza się głównie z propylenu. Jest to produkt uboczny w procesie produkcji fenolu. Ta metoda jest tania i wydajna. Aceton jest jednym z najpopularniejszych rozpuszczalników na świecie.
Charakterystyka
- Wzór chemiczny: (CH3)2CO
- Numer CAS: 67-64-1
- Masa molowa: 58,08 g/mol
- Forma: ciecz
- Czystość: min. 99,5%
- Inne nazwy: propan-2-on, dimetyloketon, keton dimetylowy
- Temperatura wrzenia: 56°C
- Temperatura zapłonu: -20°C
- Gęstość: 0,79 g/cm³ w 20°C
- Rozpuszczalność w wodzie: miesza się w każdej proporcji
- Współczynnik załamania światła: 1,359
- Lepkość dynamiczna: 0,32 mPa·s w 20°C
Zastosowania
- Usuwanie farb i lakierów: Aceton rozpuszcza stare powłoki malarskie. Nanieś go na szmatkę i przetrzyj powierzchnię. Działa szybko na farby akrylowe i olejne.
- Czyszczenie narzędzi: Po pracy z klejami lub żywicami zanurz pędzle w acetonie. Usuwa resztki bez uszkadzania włosia. Potem umyj je wodą z mydłem.
- Rozcieńczanie żywic epoksydowych: Dodaj aceton do żywicy przed utwardzeniem. Zmniejsza jej lepkość. Ułatwia nakładanie cienkich warstw.
- Odplamianie tkanin technicznych: Aceton usuwa plamy z farb i markerów. Nałóż go na plamę i osusz papierem. Nie używaj na delikatnych tkaninach.
- Przygotowanie powierzchni do klejenia: Odtłuść plastik lub metal acetonem. Usuwa tłuszcz i kurz. Zwiększa przyczepność kleju.
- Ekstrakcja w laboratorium: Aceton służy do wyodrębniania związków organicznych. Miesza się z wodą i rozpuszczalnikami. Jest używany w analizie chemicznej.
- Produkcja kosmetyków technicznych: Aceton jest składnikiem zmywaczy do paznokci. Rozpuszcza lakier bez uszkadzania płytki. Stosuje się go w profesjonalnych salonach.
- Usuwanie klejów cyjanoakrylowych: Aceton rozpuszcza super glue. Nanieś go na sklejone elementy. Odczekaj kilka minut i rozdziel.
Specyfikacja
Opakowanie to butelka o pojemności 1 litra. Waga netto wynosi około 0,79 kg. Aceton jest cieczą łatwopalną. Przechowuj go w szczelnie zamkniętym pojemniku. Trzymaj z dala od źródeł ciepła i ognia. Temperatura przechowywania to 15-25°C. Chroń przed bezpośrednim światłem słonecznym. Nie przechowuj w lodówce. Produkt jest stabilny przez 24 miesiące od daty produkcji.
Najczęściej zadawane pytania
Czy acetonem mogę czyścić elektronikę?
Tak, ale tylko ostrożnie. Aceton rozpuszcza kurz i tłuszcz. Może jednak uszkodzić plastikowe obudowy. Nie używaj go na ekranach LCD. Do płytek drukowanych stosuj alkohol izopropylowy. Aceton działa szybko, ale jest agresywny. Czy wiesz, że aceton jest używany do produkcji płyt CD? Rozpuszcza poliwęglan, więc nie nadaje się do czyszczenia.
Dlaczego aceton szybko paruje?
Aceton ma niską temperaturę wrzenia (56°C). Oznacza to, że łatwo przechodzi w gaz. Jego cząsteczki są małe i słabo związane. Dlatego paruje w temperaturze pokojowej. To sprawia, że schnie szybko na powierzchniach. Czy wiesz, że aceton wrze w niższej temperaturze niż woda? Woda wrze w 100°C, a aceton w 56°C. To dlatego aceton znika z dłoni w kilka sekund.
Czym aceton różni się od benzyny ekstrakcyjnej?
Aceton jest ketonem, a benzyna to mieszanina węglowodorów. Aceton miesza się z wodą, benzyna nie. Aceton paruje szybciej i jest mniej tłusty. Benzyna zostawia tłustą warstwę. Aceton jest bezpieczniejszy dla skóry? Nie, oba są drażniące. Aceton jest mniej toksyczny przy wdychaniu. Benzyna ma więcej szkodliwych dodatków. Do czyszczenia wybierz aceton. Do rozcieńczania farb olejnych lepsza jest benzyna.
Źródła i literatura
- PubChem — National Library of Medicine: Kompletna baza właściwości fizykochemicznych tej substancji (CID 180). Zawiera dane spektroskopowe, toksykologiczne i informacje o interakcjach. pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
- Wikipedia PL: Przegląd zastosowań, metod produkcji i właściwości. pl.wikipedia.org
- Karta charakterystyki (SDS): Według rozporządzenia REACH (WE) 1907/2006 — informacje o bezpieczeństwie, klasyfikacji GHS i oznaczeniu substancji. H225 (wysoce łatwopalna ciecz), H319 (działa drażniąco na oczy), H336 (może wywoływać senność lub zawroty głowy).
- Rozporządzenie CLP (WE) 1272/2008: Klasyfikacja, oznaczenie i pakowanie substancji chemicznych. Piktogram GHS02 (płomień) i GHS07 (wykrzyknik).
- Farmakopea Polska: Określa czystość acetonu do celów farmaceutycznych. Zawiera metody analizy i dopuszczalne zanieczyszczenia.
| Karta charakterystyki chemicznej | |
| Wzór chemiczny | C3H6O |
| Numer CAS | 67-64-1 |
| Numer WE (EC) / EINECS | 200-662-2 |
| Numer UN (ADR) | UN1090 |
| Masa molowa | 58.08 g/mol |
| Nazwa IUPAC (polska) | propan-2-on |
| Nazwa IUPAC (angielska, PubChem) | propan-2-one |
| Nazwy zwyczajowe (polskie) | aceton, dimetyloketon |
| Nazwa łacińska (Farmakopea) | Acetonum |
| Alternatywne nazwy IUPAC | acetone; 2-propanone |
| Synonimy (międzynarodowe, PubChem) | acetone, 2-propanone, propanone, propan-2-one, Dimethyl ketone, Pyroacetic ether, Methyl ketone, Dimethylformaldehyde, beta-Ketopropane, Dimethylketal |
| InChIKey | CSCPPACGZOOCGX-UHFFFAOYSA-N |
| InChI | InChI=1S/C3H6O/c1-3(2)4/h1-2H3 |
| SMILES (kanoniczny) | CC(=O)C |
| PubChem CID | 180 |
| Wikidata QID | Q49546 |
| Nazwa polska (Wikidata) | aceton |
| ChEMBL ID (EBI) | CHEMBL14253 |
| Stan skupienia / opis | Acetone appears as a bezbarwna, przezroczysta ciecz with a sweetish odor. |
| Barwa | bezbarwny volatile liquid |
| Zapach | owocowy odor |
| Gęstość | 0.791 w temp. 20 °C – gęstość niższa od wody (unosi się) |
| Temperatura topnienia | -93.9 °C |
| Temperatura wrzenia | 56.1 °C w temp. 760 mmHg |
| Temperatura zapłonu | -17.8 °C |
| Temperatura samozapłonu | 465 °C |
| Prężność par | 180 mmHg w temp. 20 °C ; 270 mmHg w temp. 30 °C |
| Rozpuszczalność | ≥ 100 mg/mL w temp. 22.2 °C |
| LogP (oktanol/woda) | log Kow = -0.24 |
| Współczynnik załamania | Współczynnik załamania: 1.3588 w temp. 20 °C/D |
| Lepkość | 0.32 cP w temp. 20 °C; 0.27 cP w temp. 40 °C |
| NFPA 704 (skala 0-4) | Zdrowie: 1 | Ogień: 3 | Reaktywność: 0 |
- ✓ PubChem (NIH/NLM)
CID 180— zweryfikowano: Wzór, CAS, IUPAC, InChI, SMILES, masa molowa, GHS - ✓ Wikidata
Q49546— zweryfikowano: wzór, masa molowa, temp. wrzenia, temp. topnienia, gęstość, nazwa polska - ✓ ChEMBL (EBI)
CHEMBL14253— zweryfikowano: InChI, SMILES, masa molowa - ✓ CAS Common Chemistry
CAS 67-64-1— zweryfikowano: oficjalny rejestr CAS Registry Number - ✓ NIST Chemistry WebBook
CAS 67-64-1— zweryfikowano: termodynamika, spektroskopia (NIST USA) - ✓ Wikipedia (EN)
CAS 67-64-1— zweryfikowano: kontekst, popularne nazwy - ✓ Wikipedia (PL)
CAS 67-64-1— zweryfikowano: polskie nazewnictwo, kontekst krajowy - ✓ ChemSpider (RSC)
CAS 67-64-1— zweryfikowano: Royal Society of Chemistry — struktura, syntezy - ✓ GESTIS Substance DB
CAS 67-64-1— zweryfikowano: BHP, toksykologia (DGUV Niemcy) - ✓ ECHA REACH/CLP Inventory
CAS 67-64-1— zweryfikowano: regulacja UE REACH/CLP, klasyfikacja - ✓ PubChem search
CAS 67-64-1— zweryfikowano: wyszukiwanie alternatywne - ✓ ChEBI (EBI)
CSCPPACGZOOCGX-UHFFFAOYSA-N— zweryfikowano: ontologie biologiczne (EBI Wielka Brytania) - ✓ Farmakopea Polska XII
Acetonum— zweryfikowano: URPL — oficjalna farmakopea polska - ✓ GIS (Główny Inspektorat Sanitarny)
regulacje krajowe— zweryfikowano: polskie przepisy sanitarne, REACH wdrożenie
⚠ UWAGA — ODCZYNNIK CHEMICZNY
Rozpuszczalnik aceton 1 litr do zmywania i rozcieńczania (C3H6O) powszechnie znana jako aceton, dimetyloketon to odczynnik chemiczny przeznaczony wyłącznie do zastosowań laboratoryjnych, badawczych i profesjonalnych.
Numer CAS: 67-64-1
Numer WE (EC): 200-662-2
Numer UN (ADR): UN1090
Nazwa IUPAC: propan-2-on
Nazwa łacińska (Farmakopea): Acetonum
NIE NADAJE SIĘ DO SPOŻYCIA przez ludzi ani zwierzęta. Produkt nie jest lekiem, suplementem diety, kosmetykiem ani środkiem spożywczym. Jakiekolwiek inne zastosowanie niż laboratoryjne lub przemysłowe jest niezgodne z przeznaczeniem produktu.
Wymagane środki ochrony osobistej: rękawice ochronne, okulary lub gogle, fartuch laboratoryjny, praca w dobrze wentylowanym pomieszczeniu lub pod wyciągiem chemicznym.
Przed użyciem zapoznaj się z kartą charakterystyki substancji (SDS/MSDS) zgodnie z rozporządzeniem REACH (WE) 1907/2006 oraz CLP (WE) 1272/2008. Sprzedaż wyłącznie do celów technicznych.
Opinie
Na razie nie ma opinii o produkcie.