Opis
Historia i pochodzenie substancji
Aceton zostal odkryty w 1606 roku przez alchemika Andreasa Libaviusa. Ogrzewal on octan olowiu i otrzymal lotna ciecz. Nazwa pochodzi od lacinskiego „acetum”, czyli ocet. Przez wieki aceton produkowano glownie z drewna.
W XIX wieku aceton stal sie wazny dla przemyslu. Uzywano go do produkcji prochu bezdymnego. W 1916 roku Chaim Weizmann opracowal fermentacje bakteryjna. Bakterie Clostridium acetobutylicum produkuja aceton z cukrow. Ta metoda byla uzywana podczas I wojny swiatowej.
Dzis aceton wytwarza sie na dwa glowne sposoby. Pierwszy to utlenianie kumenu. Drugi to odwodnienie alkoholu izopropylowego. Jest to jeden z najczesciej uzywanych rozpuszczalnikow na swiecie.
Charakterystyka
- Wzor chemiczny: C3H6O
- Numer CAS: 67-64-1
- Masa molowa: 58,08 g/mol
- Forma: przezroczysta ciecz
- Czystosc: min. 99,5%
- Inne nazwy: propanon, dimetyloketon, keton metylowy
- Temperatura wrzenia: 56 stopni Celsjusza
- Temperatura zaplonu: -20 stopni Celsjusza
- Gestosc: 0,79 g/ml w 20 stopniach Celsjusza
- Rozpuszczalnosc w wodzie: miesza sie w kazdym stosunku
- Lepkosc: 0,32 mPa·s w 20 stopniach Celsjusza
- Wspolczynnik zalamania swiatla: 1,359 w 20 stopniach Celsjusza
- Napiecie powierzchniowe: 23,3 mN/m w 20 stopniach Celsjusza
- Liczba donorowa: 17,0 (skala Gutmanna)
- Moment dipolowy: 2,88 D (Debye)
Zastosowania
- Czyszczenie powierzchni przed malowaniem: Aceton usuwa tluszcz i kurz z metalu lub plastiku. Dzieki temu farba lepiej przylega. Nie zostawia osadu po odparowaniu.
- Rozpuszczanie farb i lakierow: Szybko rozpuszcza farby akrylowe, olejne i nitro. Mozna go uzyc do czyszczenia pedzli. Dziala tez na lakiery do paznokci.
- Usuwanie klejow cyjanoakrylowych: Kleje na bazie cyjanoakrylanu twardnieja szybko. Aceton je rozpuszcza. Wystarczy naniesc na sklejone elementy.
- Odtluszczanie elementow elektronicznych: Plytki drukowane maja resztki topnika. Aceton je usuwa bez uszkodzenia. Szybko odparowuje, wiec nie zostaje wilgoc.
- Ekstrakcja substancji w laboratorium: Aceton jest dobrym rozpuszczalnikiem dla wielu zwiazkow. Uzywa sie go do ekstrakcji olejkow eterycznych. Szybko sie oddestylowuje.
- Produkcja tworzyw sztucznych: Aceton jest prekursorem do produkcji bisfenolu A. Z bisfenolu A robi sie poliwęglany. Jest tez uzywany do produkcji pleksiglasu.
- Oczyszczanie probek do analizy: W laboratorium aceton usuwa wode z probek. Dzieki temu analiza jest dokladniejsza. Uzywa sie go w chromatografii.
- Usuwanie plam z tkanin technicznych: Plamy z farby na odziezy roboczej mozna usunac acetonem. Trzeba dzialac szybko, zanim farba wyschnie. Po czyszczeniu tkanine trzeba wyprac.
Specyfikacja
Opakowanie zawiera 500 ml acetonu o czystosci min. 99,5%. Produkt jest bezbarwna, latwopalna ciecza. Nalezy go przechowywac w szczelnym, oryginalnym pojemniku. Miejsce przechowywania musi byc chlodne i suche, z dala od ognia i zrodel ciepla. Temperatura przechowywania to 15-25 stopni Celsjusza. Unikac bezposredniego swiatla slonecznego. Pojemnik z tworzywa HDPE jest odporny na dzialanie acetonu.
Najczesciej zadawane pytania
Czy aceton nadaje sie do czyszczenia plastikowych elementow w drukarkach 3D?
Tak, ale tylko do niektorych tworzyw. Aceton rozpuszcza ABS (akrylonitryl-butadien-styren). Mozna go uzyc do wygladzania wydrukow z ABS. Natomiast PLA (kwas polimlekowy) jest odporny na aceton. PETG rowniez nie ulega rozpuszczeniu. Zawsze testuj na malym fragmencie. Czyszczenie trwa kilka minut. Po tym czasie wyparowuje bez sladu.
Dlaczego aceton miesza sie z woda, ale nie miesza sie z olejem?
Aceton ma czasteczki polarne. Woda tez jest polarna. Dlatego sie mieszaja. Olej jest niepolarny. Aceton ma grupe karbonylowa, ktora przyciaga wode. Ale ma tez grupy metylowe, ktore sa niepolarne. To sprawia, ze aceton jest uniwersalny. Rozpuszcza wiele substancji. Czy wiesz, ze aceton moze rozpuscic nawet celuloid? To jeden z pierwszych tworzyw sztucznych.
Czym rozni sie aceton techniczny od acetonu czystego do analizy?
Aceton techniczny ma czystosc okolo 95-99%. Zawiera domieszki, jak woda lub alkohol. Jest tanszy i do zastosowan domowych. Aceton czysty do analizy (ACS) ma czystosc powyzej 99,5%. Nie zawiera prawie zadnych domieszek. Jest drozszy, ale niezbedny w laboratorium. Do bezpiecznej pracy z acetonem potrzebna jest wentylacja. Poniewaz jest latwopalny, trzymaj go z dala od ognia. Uzywaj rekawic ochronnych, bo wysusza skore.
Zrodla i literatura
- PubChem — National Library of Medicine: Kompletna baza wlasciwosci fizykochemicznych acetonu (CID 180). Zawiera dane spektroskopowe, toksykologiczne i informacje o interakcjach. pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
- Wikipedia PL: Przeglad zastosowan, metod produkcji i wlasciwosci acetonu. pl.wikipedia.org
- Karta charakterystyki (SDS): Wedlug rozporzadzenia REACH (WE) 1907/2006 — informacje o bezpieczenstwie, klasyfikacji GHS i oznaczeniu substancji. Zawiera numery H: H225 (latwopalna ciecz), H319 (dziala szkodliwie na oczy), H336 (moze wywolac sennosc).
- Rozporzadzenie CLP (WE) 1272/2008: Klasyfikacja, oznaczenie i pakowanie substancji chemicznych. Aceton ma numery H225, H319, H336 oraz P210, P280, P305+P351+P338.
- Handbook of Chemistry and Physics (CRC Press): Zawiera szczegolowe dane fizyczne acetonu, takie jak gestosc, lepkosc i napiecie powierzchniowe w roznych temperaturach.
| Karta charakterystyki chemicznej | |
| Wzór chemiczny | C3H6O |
| Numer CAS | 67-64-1 |
| Numer WE (EC) / EINECS | 200-662-2 |
| Numer UN (ADR) | UN1090 |
| Masa molowa | 58.08 g/mol |
| Nazwa IUPAC (polska) | propan-2-on |
| Nazwa IUPAC (angielska, PubChem) | propan-2-one |
| Nazwy zwyczajowe (polskie) | aceton, dimetyloketon |
| Nazwa łacińska (Farmakopea) | Acetonum |
| Alternatywne nazwy IUPAC | acetone; 2-propanone |
| Synonimy (międzynarodowe, PubChem) | acetone, 2-propanone, propanone, propan-2-one, Dimethyl ketone, Pyroacetic ether, Methyl ketone, Dimethylformaldehyde, beta-Ketopropane, Dimethylketal |
| InChIKey | CSCPPACGZOOCGX-UHFFFAOYSA-N |
| InChI | InChI=1S/C3H6O/c1-3(2)4/h1-2H3 |
| SMILES (kanoniczny) | CC(=O)C |
| PubChem CID | 180 |
| Wikidata QID | Q49546 |
| Nazwa polska (Wikidata) | aceton |
| ChEMBL ID (EBI) | CHEMBL14253 |
| Stan skupienia / opis | Acetone appears as a bezbarwna, przezroczysta ciecz with a sweetish odor. |
| Barwa | bezbarwny volatile liquid |
| Zapach | owocowy odor |
| Gęstość | 0.791 w temp. 20 °C – gęstość niższa od wody (unosi się) |
| Temperatura topnienia | -93.9 °C |
| Temperatura wrzenia | 56.1 °C w temp. 760 mmHg |
| Temperatura zapłonu | -17.8 °C |
| Temperatura samozapłonu | 465 °C |
| Prężność par | 180 mmHg w temp. 20 °C ; 270 mmHg w temp. 30 °C |
| Rozpuszczalność | ≥ 100 mg/mL w temp. 22.2 °C |
| LogP (oktanol/woda) | log Kow = -0.24 |
| Współczynnik załamania | Współczynnik załamania: 1.3588 w temp. 20 °C/D |
| Lepkość | 0.32 cP w temp. 20 °C; 0.27 cP w temp. 40 °C |
| NFPA 704 (skala 0-4) | Zdrowie: 1 | Ogień: 3 | Reaktywność: 0 |
- ✓ PubChem (NIH/NLM)
CID 180— zweryfikowano: Wzór, CAS, IUPAC, InChI, SMILES, masa molowa, GHS - ✓ Wikidata
Q49546— zweryfikowano: wzór, masa molowa, temp. wrzenia, temp. topnienia, gęstość, nazwa polska - ✓ ChEMBL (EBI)
CHEMBL14253— zweryfikowano: InChI, SMILES, masa molowa - ✓ CAS Common Chemistry
CAS 67-64-1— zweryfikowano: oficjalny rejestr CAS Registry Number - ✓ NIST Chemistry WebBook
CAS 67-64-1— zweryfikowano: termodynamika, spektroskopia (NIST USA) - ✓ Wikipedia (EN)
CAS 67-64-1— zweryfikowano: kontekst, popularne nazwy - ✓ Wikipedia (PL)
CAS 67-64-1— zweryfikowano: polskie nazewnictwo, kontekst krajowy - ✓ ChemSpider (RSC)
CAS 67-64-1— zweryfikowano: Royal Society of Chemistry — struktura, syntezy - ✓ GESTIS Substance DB
CAS 67-64-1— zweryfikowano: BHP, toksykologia (DGUV Niemcy) - ✓ ECHA REACH/CLP Inventory
CAS 67-64-1— zweryfikowano: regulacja UE REACH/CLP, klasyfikacja - ✓ PubChem search
CAS 67-64-1— zweryfikowano: wyszukiwanie alternatywne - ✓ ChEBI (EBI)
CSCPPACGZOOCGX-UHFFFAOYSA-N— zweryfikowano: ontologie biologiczne (EBI Wielka Brytania) - ✓ Farmakopea Polska XII
Acetonum— zweryfikowano: URPL — oficjalna farmakopea polska - ✓ GIS (Główny Inspektorat Sanitarny)
regulacje krajowe— zweryfikowano: polskie przepisy sanitarne, REACH wdrożenie
⚠ UWAGA — ODCZYNNIK CHEMICZNY
Rozpuszczalnik aceton zmywacz do zastosowan technicznych (C3H6O) powszechnie znana jako aceton, dimetyloketon to odczynnik chemiczny przeznaczony wyłącznie do zastosowań laboratoryjnych, badawczych i profesjonalnych.
Numer CAS: 67-64-1
Numer WE (EC): 200-662-2
Numer UN (ADR): UN1090
Nazwa IUPAC: propan-2-on
Nazwa łacińska (Farmakopea): Acetonum
NIE NADAJE SIĘ DO SPOŻYCIA przez ludzi ani zwierzęta. Produkt nie jest lekiem, suplementem diety, kosmetykiem ani środkiem spożywczym. Jakiekolwiek inne zastosowanie niż laboratoryjne lub przemysłowe jest niezgodne z przeznaczeniem produktu.
Wymagane środki ochrony osobistej: rękawice ochronne, okulary lub gogle, fartuch laboratoryjny, praca w dobrze wentylowanym pomieszczeniu lub pod wyciągiem chemicznym.
Przed użyciem zapoznaj się z kartą charakterystyki substancji (SDS/MSDS) zgodnie z rozporządzeniem REACH (WE) 1907/2006 oraz CLP (WE) 1272/2008. Sprzedaż wyłącznie do celów technicznych.
Opinie
Na razie nie ma opinii o produkcie.